अहंकार सोडल्याशिवाय स्वामी भेटत नाहीत — श्री स्वामी समर्थ विचार
तोवर स्वामींचे पाय तुझे मस्तक शोधणार नाहीत!"
नमस्कार स्वामी भक्तांनो. आज १३ एप्रिल २०२६, सोमवार. आठवड्याच्या सुरुवातीला आपण एका अशा विषयावर चिंतन करणार आहोत जो भक्तीच्या मार्गातील सर्वात मोठा पर्वत मानला जातो—तो म्हणजे **'अहंकार'**. अनेकदा आपण स्वामींच्या दर्शनासाठी अक्कलकोटला जातो, तासनतास रांगेत उभे राहतो, पण आपले मन मात्र अहंकाराच्या जंजाळात अडकलेले असते. स्वामी समर्थ नेहमी सांगायचे की, ज्याच्या अंतःकरणात अहंकार आहे, तिथे मी कधीच नसतो. मग हा अहंकार नक्की काय आहे आणि तो आपल्या भक्तीत कसा अडथळा ठरतो, हे आज सविस्तर जाणून घेऊया.
१. अहंकार म्हणजे नक्की काय?
अहंकार म्हणजे केवळ गर्व नव्हे. 'मी काहीतरी आहे', 'हे मी केले', 'माझ्याशिवाय हे होऊ शकत नाही' ही भावना म्हणजे अहंकार. जेव्हा मनुष्याला आपल्या बुद्धीचा, सौंदर्याचा, धनाचा किंवा अगदी आपल्या भक्तीचाही अहंकार होतो, तेव्हा तो ईश्वरापासून दूर जातो. अहंकार म्हणजे आपल्या आत्म्याभोवती असलेले एक कवच आहे, जे ईश्वराच्या कृपेचा प्रकाश आत येऊ देत नाही. स्वामींच्या भाषेत सांगायचे तर, अहंकार हा तो अंधार आहे जिथे प्रकाशाला जागा नसते.
अहंकाराचे सूक्ष्म प्रकार:
१. **धनाचा अहंकार:** "माझ्याकडे पैसा आहे म्हणून मी श्रेष्ठ."
२. **विद्येचा अहंकार:** "मला सर्व कळते, समोरचा अज्ञानी आहे."
३. **रूपाचा अहंकार:** बाह्य सौंदर्याचा गर्व जो नश्वर आहे.
४. **धर्माचा/भक्तीचा अहंकार:** "मी किती पारायणे केली, मी किती मोठा भक्त आहे" ही जाणीव होणे हा सर्वात खतरनाक अहंकार आहे.
२. स्वामी भेटीसाठी अहंकाराचा त्याग का?
स्वामी समर्थ साक्षात परब्रह्म आहेत. परब्रह्म हे आकाशासारखे अथांग आणि पोकळीसारखे रिकामे असते. जर तुम्हाला एखादे पात्र भरायचे असेल, तर ते रिकामे असणे आवश्यक आहे. जर तुमचे मन अहंकाराने भरलेले असेल, तर स्वामींची कृपा तिथे कशी मावणार? जेव्हा भक्त स्वामींच्या समोर जातो आणि म्हणतो, "स्वामी, मी काहीच नाही, जे आहे ते तुम्हीच आहात," तेव्हा खऱ्या अर्थाने भेटीचा योग येतो. जोवर 'मी' आहे तोवर 'स्वामी' नाहीत, आणि जेव्हा 'स्वामी' येतात तेव्हा 'मी' उरत नाही.
॥ स्वामी बोध ॥
"तुझ्या अहंकाराचा बळी दिल्याशिवाय,
माझ्या कृपेचा नैवेद्य तुला मिळणार नाही!"
३. अहंकाराची लक्षणे कशी ओळखावी?
अहंकार आपल्या मनात लपून बसलेला असतो. तो ओळखण्यासाठी काही लक्षणे आहेत:
- इतरांच्या प्रगतीचा मत्सर वाटणे.
- स्वतःची चूक कधीच मान्य न करणे.
- नेहमी स्वतःचेच कौतुक ऐकण्याची इच्छा असणे.
- दुसऱ्याला तुच्छ लेखणे.
४. अहंकाराचा त्याग कसा करावा?
अहंकार हा एका रात्रीत जात नाही. त्यासाठी सततच्या साधनेची गरज आहे. स्वामी समर्थांच्या चरणी स्वतःला अर्पण करा. कोणतेही चांगले काम केल्यावर त्याचे श्रेय स्वामींना द्या. "स्वामींच्या इच्छेमुळे हे झाले" असे म्हणायला शिका. जेव्हा तुम्ही सेवा करता, तेव्हा 'मी सेवा करतोय' यापेक्षा 'स्वामी माझ्याकडून करून घेत आहेत' ही भावना ठेवा. नामस्मरण हे अहंकाराला मारण्याचे सर्वात मोठे शस्त्र आहे. जेव्हा आपण 'श्री स्वामी समर्थ' म्हणतो, तेव्हा आपण आपली सत्ता स्वामींच्या स्वाधीन करतो.
५. स्वामी भक्तीतील 'नम्रता'
नम्रता म्हणजे अहंकाराचा अभाव. ज्या झाडाला फळे लागतात, ते झाड झुकलेले असते. ज्या भक्ताला स्वामींच्या कृपेची फळे हवी आहेत, त्याने नम्र होणे गरजेचे आहे. अक्कलकोटच्या दर्शनाला जाताना आपण जमिनीला मस्तक टेकवतो, याचा अर्थ असा की आपण आपला अहंकार मातीत मिसळत आहोत. जर मस्तक टेकवूनही मन ताठ असेल, तर ते दर्शन व्यर्थ आहे.
निष्कर्ष: स्वामी तुमचेच आहेत!
भक्तांनो, १३ एप्रिलचा हा सोमवार आपल्या सर्वांसाठी एक आत्मपरीक्षणाची संधी आहे. स्वामी समर्थांचे दर्शन घ्यायचे असेल, तर डोळ्यांनी नाही तर हृदयाने पहा. आणि हृदयाने पाहण्यासाठी अहंकार सोडावा लागेल. ज्या दिवशी तुम्हाला स्वतःच्या अस्तित्वाचा विसर पडेल आणि सर्वत्र केवळ 'स्वामी' दिसू लागतील, त्या दिवशी समजा की तुम्हाला स्वामी भेटले. तुम्ही एक पाऊल अहंकाराच्या बाहेर टाका, स्वामी दहा पावले तुमच्याकडे धावत येतील. 'भिऊ नकोस मी तुझ्या पाठीशी आहे' हे वचन फक्त नम्र भक्तांसाठीच आहे!
॥ श्री स्वामी समर्थ ॥
तुम्हाला हा विचार कसा वाटला? तुमच्या जीवनात तुम्ही अहंकाराचा अनुभव कधी घेतला आहे का? कमेंटमध्ये नक्की सांगा. हा लेख तुमच्या स्वामी भक्त परिवारात शेअर करा आणि सर्वांना या दिव्य मार्गावर चालण्यास मदत करा!
.jpg)
.jpg)
0 टिप्पण्या